
ฉลามกรีนแลนด์ ฉลามอายุยืน แห่งทะเลน้ำแข็ง
- J. Kanji
- 7 views

ฉลามกรีนแลนด์ ฉลามอายุยืน คือหนึ่งในสัตว์ทะเลลึก ที่ทั้งลึกลับและเชื่องช้า แต่กลับครองสถิติ อายุยืนที่สุดในโลก ของสัตว์มีกระดูกสันหลัง อย่างไม่ต้องสงสัย ฉลามสายพันธุ์นี้ อาศัยอยู่ในน้ำเย็นจัด ของมหาสมุทรอาร์กติก และแอตแลนติกเหนือ มีรูปร่างใหญ่โต เคลื่อนไหวช้า และแทบไม่เคยพบเห็น โดยมนุษย์ในธรรมชาติ
- ลักษณะของฉลามกรีนแลนด์ และแหล่งที่อยู่อาศัย
- พฤติกรรมการล่า และความลับของอายุยืนหลายร้อยปี
- บทบาทฉลามกรีนแลนด์ในระบบนิเวศ และสถานะการอนุรักษ์
ฉลามกรีนแลนด์คือฉลามอะไร ?
ฉลามกรีนแลนด์ถูกบันทึก ทางวิทยาศาสตร์ครั้งแรกในปี 1801 โดยนักธรรมชาติวิทยา Marcus Elieser Bloch และ Johann Gottlob Schneider และได้ตั้งชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Somniosus microcephalus จัดอยู่ในกลุ่มฉลามนอนหลับ (Sleeper sharks) ซึ่งเป็นกลุ่มฉลามน้ำลึก ที่เคลื่อนไหวช้า และมีพฤติกรรมสงบเป็นหลัก
รูปร่างของมันค่อนข้างเทอะทะ ลำตัวยาว หนา และมีผิวสีเทาอมเขียว หรือเทาน้ำตาล ช่วยให้กลมกลืน กับสภาพแวดล้อมในทะเลลึก ที่แสงส่องถึงน้อย ขนาดตัวของฉลามกรีนแลนด์ ถือว่าใหญ่พอสมควร โดยทั่วไปมีความยาว ประมาณ 3–5 เมตร แต่มีรายงานว่าบางตัว อาจยาวได้มากกว่า 6 เมตร น้ำหนักอาจเกิน 1,000 กิโลกรัมได้อย่างสบาย
ดวงตาของมันมักดูขุ่น และในหลายกรณีจะพบว่า มีพยาธิเรืองแสงชนิดหนึ่ง เกาะอยู่บริเวณดวงตา ทำให้การมองเห็น ของฉลามชนิดนี้ไม่ดีนัก ถึงแม้รูปลักษณ์จะดูเชื่องช้า และไม่ดุดัน แต่ฉลามกรีนแลนด์ ก็ยังคงเป็นผู้ล่าระดับสูง ในระบบนิเวศทะเลอาร์กติก เพียงแค่ใช้วิธีการล่าที่แตกต่าง จากฉลามที่เราคุ้นเคย (4 ธันวาคม 2025) [1]
ที่อยู่ของฉลามกรีนแลนด์ ในเขตอุณหภูมิต่ำ
ฉลามกรีนแลนด์พบได้มาก ในบริเวณมหาสมุทรอาร์กติก และแอตแลนติกเหนือ ตั้งแต่ชายฝั่งกรีนแลนด์ ไอซ์แลนด์ แคนาดาตอนเหนือ ไปจนถึงบางส่วนของนอร์เวย์ และสกอตแลนด์ มันชอบอาศัยอยู่ในน้ำเย็นจัด ที่มีอุณหภูมิต่ำกว่า 4 องศาเซลเซียส และมักพบในระดับความลึกตั้งแต่ ไม่กี่ร้อยเมตร ไปจนถึงมากกว่า 2,000 เมตร
สภาพแวดล้อมเหล่านี้ แทบไม่มีแสงแดด อาหารมีจำกัด และอุณหภูมิต่ำมาก สัตว์ที่อาศัยอยู่ได้ จึงต้องมีการปรับตัวสูง ฉลามกรีนแลนด์ปรับตัว โดยการมีระบบเผาผลาญ ที่ช้ามาก เคลื่อนไหวช้า และใช้พลังงานอย่างประหยัดที่สุด ซึ่งลักษณะเหล่านี้เอง ที่อาจเป็นกุญแจสำคัญ ของอายุขัยที่ยืนยาวผิดปกติ
น่าสนใจว่าบางครั้งฉลามกรีนแลนด์ ก็ถูกพบในน้ำตื้นใกล้ชายฝั่ง โดยเฉพาะในช่วงฤดูหนาว แสดงให้เห็นว่ามัน สามารถปรับตัวได้ดี ในช่วงความลึกที่หลากหลาย แม้จะเป็นสัตว์ทะเลลึกเป็นหลักก็ตาม
อาหารและพฤติกรรมการล่า ของฉลามกรีนแลนด์
เมื่อพูดถึงการล่า หลายคนอาจนึกถึงฉลามที่ว่ายเร็ว พุ่งเข้าหาเหยื่ออย่างรุนแรง เช่น ฉลามก็อบลิน แต่ฉลามกรีนแลนด์ กลับตรงกันข้ามอย่างสิ้นเชิง มันเป็นนักล่าที่เชื่องช้ามาก ความเร็วในการว่ายน้ำ เฉลี่ยต่ำกว่าฉลามส่วนใหญ่หลายเท่า อาหารของมัน มีความหลากหลาย ตั้งแต่ปลา แมวน้ำ ซากสัตว์ทะเล ไปจนถึงสัตว์น้ำลึกชนิดอื่น
มีหลักฐานจากการตรวจสอบกระเพาะอาหาร ที่พบซากแมวน้ำ และสัตว์ขนาดใหญ่ ซึ่งทำให้เกิดคำถามว่า ฉลามที่ว่ายช้าขนาดนี้ จับเหยื่อเร็วอย่างแมวน้ำได้อย่างไร นักวิทยาศาสตร์คาดว่า มันอาจใช้วิธีล่าแบบ “ฉวยโอกาส” เช่น โจมตีแมวน้ำ ที่กำลังหลับ หรือกินซากสัตว์ ที่ตายแล้วเป็นหลัก
นอกจากนี้ การมองเห็นที่ไม่ดี ไม่ได้เป็นอุปสรรคมากนัก เพราะมันอาศัยประสาทรับกลิ่น และการรับรู้แรงสั่นสะเทือนในน้ำแทน กลยุทธ์การล่าแบบไม่เร่งรีบนี้ สอดคล้องกับวิถีชีวิต ที่เน้นการประหยัดพลังงาน และอยู่รอดในสภาพแวดล้อม ที่อาหารหายาก
ความลับของอายุยืนหลายร้อยปี ของฉลามกรีนแลนด์

หนึ่งในเรื่องที่ทำให้ฉลามกรีนแลนด์ โด่งดังไปทั่วโลก คือการค้นพบว่า มันอาจเป็นสัตว์มีกระดูกสันหลัง ที่มีอายุยืนที่สุด เท่าที่เคยมีการบันทึกไว้ งานวิจัยทางวิทยาศาสตร์พบว่า ฉลามกรีนแลนด์บางตัว อาจมีอายุเกิน 250–400 ปี ซึ่งหมายความว่า มันอาจเกิดตั้งแต่ช่วงประมาณ ค.ศ. 1600–1700 (11 สิงหาคม 2016) [2]
การวัดอายุของฉลามชนิดนี้ ไม่สามารถใช้วิธีนับวงกระดูก เหมือนปลาอื่นได้ นักวิทยาศาสตร์ จึงใช้วิธีวิเคราะห์คาร์บอนกัมมันตรังสี จากเนื้อเยื่อตา ซึ่งให้ผลลัพธ์ที่น่าทึ่งอย่างมาก สาเหตุที่ทำให้ฉลามกรีนแลนด์ มีอายุยืนเช่นนี้ ยังไม่สามารถสรุปได้ชัดเจน แต่มีปัจจัยหลายอย่าง ที่เชื่อว่าเกี่ยวข้อง
เช่น ระบบเผาผลาญที่ช้ามาก การเติบโตช้า สภาพแวดล้อมที่เย็นจัด ซึ่งช่วยลดการเสื่อมของเซลล์ และการใช้ชีวิต ที่แทบไม่ต้องเผชิญกับ ศัตรูตามธรรมชาติ ความลับของอายุยืนนี้ ทำให้ฉลามกรีนแลนด์ กลายเป็นหัวข้อสำคัญ ในงานวิจัยด้านชีววิทยา การชะลอวัย และการศึกษากลไกความเสื่อม ของสิ่งมีชีวิต
บทบาทของฉลามกรีนแลนด์ ในระบบนิเวศทะเลอาร์กติก
แม้จะเคลื่อนไหวช้า แต่ฉลามกรีนแลนด์ ถือเป็นหนึ่งในผู้ล่าลำดับบนสุด ของระบบนิเวศทะเลอาร์กติก การมีอยู่ของมัน ช่วยควบคุมจำนวนประชากร ของสัตว์ทะเลชนิดอื่น และช่วยกำจัดซากสัตว์ในทะเลลึก ทำให้ระบบนิเวศ คงความสมดุล
การกินซากสัตว์ มีบทบาทสำคัญ เพราะช่วยลดการสะสมของซาก ที่อาจก่อให้เกิดโรค หรือส่งผลต่อคุณภาพน้ำ ในระยะยาว ฉลามกรีนแลนด์จึงเปรียบเสมือน “นักทำความสะอาด” แห่งทะเลน้ำแข็ง ที่ทำหน้าที่อย่างเงียบๆ แต่มีความสำคัญสูง
นอกจากนี้ การที่มันมีอายุยืนยาวมาก ยังทำให้ฉลามกรีนแลนด์ เป็นเหมือนบันทึกทางชีวภาพ ของการเปลี่ยนแปลง สิ่งแวดล้อมในมหาสมุทร หากนักวิทยาศาสตร์ สามารถศึกษามันได้ลึกขึ้น ก็อาจช่วยให้เข้าใจการเปลี่ยนแปลง ของทะเลอาร์กติก ในช่วงหลายร้อยปีที่ผ่านมา ได้ดียิ่งขึ้น
สถานะการอนุรักษ์ฉลามกรีนแลนด์ และความท้าทาย
ปัจจุบันฉลามกรีนแลนด์ ไม่ได้เป็นสัตว์ที่ถูกล่าโดยตรง อย่างหนักเหมือนฉลามบางชนิด แต่ก็ยังเผชิญกับความเสี่ยง จากกิจกรรมของมนุษย์ เช่น การติดอวนประมง โดยไม่ได้ตั้งใจ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และมลพิษในทะเล การที่มันเติบโตช้า และมีอายุยืนมาก ทำให้การฟื้นตัวของประชากร เป็นไปอย่างเชื่องช้า
หากจำนวนลดลง จะใช้เวลานานมาก กว่าจะกลับมาอยู่ในระดับเดิมได้ นี่คือความท้าทายสำคัญ ในการอนุรักษ์ฉลามกรีนแลนด์ในอนาคต โดยข้อมูลอัปเดตของ IUCN ในปี 2020 ระบุว่าฉลามกรีนแลนด์ ถูกจัดให้อยู่ในกลุ่ม Vulnerable (เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์) สะท้อนถึงความเปราะบาง ของประชากรในระยะยาว (2020) [3]
ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา นักวิทยาศาสตร์เริ่มให้ความสนใจ ฉลามชนิดนี้มากขึ้น ทั้งในแง่การอนุรักษ์ และการวิจัยเชิงลึก เพราะมันไม่ใช่แค่ สัตว์ทะเลลึกธรรมดา แต่เป็นกุญแจสำคัญ ในการทำความเข้าใจ ทั้งระบบนิเวศ และชีววิทยาของอายุยืน
ฉลามกรีนแลนด์ ฉลามอายุยืน กับบทสรุป
ฉลามกรีนแลนด์ ฉลามอายุยืน แสดงให้เห็นว่า การอยู่รอดในธรรมชาติ ไม่จำเป็นต้องอาศัยความเร็ว หรือความดุดันเสมอไป วิถีชีวิตที่ช้า สงบ และประหยัดพลังงาน ทำให้ฉลามกรีนแลนด์ กลายเป็นสัญลักษณ์ ของความอดทน และการปรับตัว ในสภาพแวดล้อมอันโหดร้าย และเป็นหนึ่งในสิ่งมีชีวิต ที่ท้าทายความเข้าใจของมนุษย์ เกี่ยวกับกาลเวลา
ฉลามกรีนแลนด์อายุยืนได้กี่ปี ?
จากงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์ระบุว่า ฉลามกรีนแลนด์บางตัว อาจมีอายุยืนยาวมากกว่า 250 ปี และมีการประเมินว่า สูงสุดอาจเข้าใกล้ 400 ปี ทำให้มันเป็นสัตว์มีกระดูกสันหลัง ที่อายุยืนที่สุดที่เคยมีการบันทึกไว้ ความยืนยาวนี้ ทำให้นักวิทยาศาสตร์ ใช้ฉลามชนิดนี้ เป็นกรณีศึกษาสำคัญ ด้านชีววิทยาการชะลอวัย
ฉลามกรีนแลนด์เคลื่อนไหวช้า ทำไมถึงยังอยู่รอดได้ ?
ความเชื่องช้าของฉลามกรีนแลนด์ เป็นผลจากระบบเผาผลาญที่ต่ำมาก ซึ่งช่วยประหยัดพลังงาน และเหมาะกับการใช้ชีวิต ในทะเลน้ำแข็ง ที่อาหารหายาก นอกจากนี้ พฤติกรรมการล่าแบบฉวยโอกาส และการกินซากสัตว์ ยังช่วยให้มันอยู่รอดได้ แม้ไม่ต้องใช้พลังงานสูง
- Tags: สัตว์


