ฉลามแองเจิล ฉลามแบนก้นทะเล นักล่าเงียบพื้นทะเล

J. Kanji
29 ธ.ค. 25
16:31
10 views

ฉลามแองเจิล ฉลามแบนก้นทะเล คือฉลามที่มีรูปร่าง และวิถีชีวิตแตกต่างจาก ภาพจำของฉลามทั่วไปอย่างชัดเจน จากที่หลายคนมักนึกถึง นักล่ารูปร่างเพรียว ว่ายน้ำเร็ว และดูดุดัน แต่ฉลามแองเจิล กลับใช้ชีวิตแนบติดกับพื้นทะเล ซ่อนตัวเงียบ ๆ และรอจังหวะโจมตีแบบฉับพลัน จนได้รับฉายาว่า เป็นหนึ่งในนักล่า ที่แนบเนียนที่สุด ของมหาสมุทร

ลักษณะของฉลามแองเจิล ที่แตกต่างจากฉลามทั่วไป
ถิ่นอาศัย การล่า และบทบาทฉลามแองเจิลในระบบนิเวศ
สถานะการอนุรักษ์ฉลามแองเจิล และความสำคัญต่อท้องทะเล

ฉลามแองเจิลคืออะไร ทำไมไม่เหมือนฉลามทั่วไป

ฉลามแองเจิลถูกค้นพบ และบรรยายทางวิทยาศาสตร์ ครั้งแรกโดย Carl Linnaeus นักธรรมชาติวิทยา ชาวสวีเดน ในปี ค.ศ. 1758 และถูกจัดให้อยู่ในวงศ์ Squatinidae ฉลามชนิดนี้ มีลักษณะภายนอกแตกต่าง จากฉลามที่เราคุ้นเคยอย่างชัดเจน ลำตัวแบนกว้างคล้าย ปลากระเบนไฟฟ้า (Tetronarce californica)

หัวใหญ่ ดวงตา และช่องหายใจอยู่ด้านบนของหัว ทำให้สามารถฝังตัวอยู่ในทรายได้ โดยยังมองเห็นสิ่งรอบตัว ครีบอกและครีบท้อง แผ่ออกด้านข้างเหมือนปีก จึงเป็นที่มาของชื่อ “Angel Shark” ซึ่งดูราวกับนางฟ้า ที่แผ่ปีกอยู่บนพื้นทะเล

แต่ภายใต้รูปลักษณ์สงบ ๆ นี้ มันคือผู้ล่าที่อันตราย และแม่นยำมาก อีกจุดที่น่าสนใจคือ ปากของฉลามแองเจิลอยู่ด้านหน้า ไม่ได้อยู่ด้านล่าง เหมือนกระเบน ทำให้ยืนยันได้ว่า มันยังคงเป็น “ฉลามแท้” ไม่ใช่ปลากระเบน แม้รูปร่างจะใกล้เคียงกันมากก็ตาม (18 พฤศจิกายน 2025) [1]

ถิ่นอาศัยของฉลามแองเจิล และการกระจายพันธุ์

ฉลามแองเจิลพบได้ ในหลายพื้นที่ของโลก ตั้งแต่มหาสมุทรแอตแลนติก มหาสมุทรแปซิฟิก ไปจนถึงทะเลเมดิเตอร์เรเนียน โดยเฉพาะบริเวณเขตน้ำตื้น ถึงน้ำลึกระดับกลาง แหล่งที่อยู่อาศัยหลักของมันคือ พื้นทรายหรือโคลน บริเวณชายฝั่ง แนวไหล่ทวีป ฉลามชนิดนี้ มักใช้ชีวิตใกล้พื้นทะเลตลอดเวลา

ไม่ค่อยว่ายน้ำในน้ำเปิด เหมือนฉลามนักล่าชนิดอื่นเช่น ฉลามคุกกี้คัตเตอร์ ความลึกที่พบได้ตั้งแต่ 3–100 เมตร และอาจอยู่ลึกถึง 1,000 เมตร ในบางสายพันธุ์ ความสามารถในการปรับตัว ให้เข้ากับสภาพแวดล้อม ที่หลากหลาย ทำให้ฉลามแองเจิล เคยเป็นสัตว์ที่พบได้ค่อนข้างทั่วไปในอดีต แต่ปัจจุบันหลายชนิด กลับหายากลงอย่างรวดเร็ว

พฤติกรรมการล่า นักซุ่มโจมตีระดับมืออาชีพ

ฉลามแองเจิลไม่ได้ไล่ล่าเหยื่อด้วยความเร็ว แต่ใช้กลยุทธ์แบบ “ซุ่มโจมตี” อย่างสมบูรณ์แบบ มันจะฝังตัวอยู่ใต้ทราย เหลือเพียงดวงตา และช่องหายใจโผล่ขึ้นมา กลมกลืนกับพื้นทะเล จนแทบมองไม่เห็น

เมื่อปลาขนาดเล็ก หมึก หรือสัตว์หน้าดินว่ายเข้ามาใกล้ ในระยะไม่กี่เซนติเมตร ฉลามแองเจิลจะพุ่งตัวขึ้นอย่างรวดเร็ว ในเสี้ยววินาที อ้าปากดูดเหยื่อเข้าไปทั้งตัว การโจมตีเกิดขึ้นเร็วมาก จนเหยื่อแทบไม่มีโอกาสหนี

พฤติกรรมแบบนี้ ช่วยประหยัดพลังงานอย่างมาก ไม่จำเป็นต้องว่ายน้ำตลอดเวลา เหมาะกับการใช้ชีวิตนิ่ง ๆ บนพื้นทะเล และเป็นเหตุผลว่า ทำไมฉลามแองเจิล จึงเป็นนักล่าที่มีประสิทธิภาพสูง แม้จะดูเชื่องช้า ในสายตาคนทั่วไป

อาหารของฉลามแองเจิล และบทบาทในระบบนิเวศ

อาหารหลักของฉลามแองเจิล ประกอบด้วย ปลากระดูกแข็งขนาดเล็ก ปลาหน้าดิน หมึก กุ้ง และสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังบางชนิด ในฐานะผู้ล่าระดับกลาง ถึงระดับบน ฉลามแองเจิลมีบทบาทสำคัญ ในการควบคุมจำนวนประชากร ของสัตว์หน้าดิน หากฉลามชนิดนี้ ลดจำนวนลงอย่างมาก อาจส่งผลให้ประชากรเหยื่อ เพิ่มขึ้นผิดปกติ

และกระทบต่อสมดุล ของระบบนิเวศชายฝั่ง นอกจากนี้ การที่ฉลามแองเจิล ใช้ชีวิตแนบพื้น ยังช่วยสะท้อนสุขภาพของระบบนิเวศ พื้นทะเลได้อย่างชัดเจน หากพื้นที่ใดมีมลพิษสูง หรือพื้นทะเลถูกรบกวน จากการลากอวนหนัก ๆ จำนวนฉลามแองเจิลในพื้นที่นั้น มักลดลงอย่างเห็นได้ชัด

ในเชิงระบบนิเวศ ฉลามแองเจิลทำหน้าที่ เป็นตัวควบคุมสมดุลของสัตว์หน้าดิน การมีอยู่ของฉลามแองเจิล จึงช่วยรักษาความหลากหลาย ทางชีวภาพของระบบนิเวศชายฝั่ง และไหล่ทวีปในระยะยาว และยังช่วยคงเสถียรภาพ ของห่วงโซ่อาหาร ในพื้นที่ชายฝั่งอีกด้วย

การสืบพันธุ์ และวงจรชีวิตของฉลามแองเจิล

ฉลามแองเจิลเป็นสัตว์ ที่มีอัตราการสืบพันธุ์ค่อนข้างต่ำ โดยส่วนใหญ่เป็นแบบ ออกลูกเป็นตัว ตัวอ่อนจะพัฒนาอยู่ภายในร่างกายแม่ จนฟักเป็นตัว แล้วจึงคลอดออกมา จำนวนลูกต่อครอกไม่มาก เมื่อเทียบกับปลาทะเลชนิดอื่น ลูกฉลามแรกเกิด ต้องพึ่งพาตัวเองทันทีหลังคลอด ไม่มีการดูแลจากพ่อแม่ และต้องหลบหลีกนักล่าอื่น ๆ ตั้งแต่ช่วงแรกของชีวิต

วงจรชีวิตที่โตช้า สืบพันธุ์ช้า และมีลูกน้อย เป็นหนึ่งในเหตุผลสำคัญ ที่ทำให้ฉลามแองเจิล ฟื้นตัวจากการถูกคุกคามได้ยากมาก เมื่อประชากรถูกทำลายไปแล้ว นอกจากนี้ ฉลามแองเจิล ยังต้องใช้เวลาหลายปี กว่าจะโตเต็มวัย พร้อมเข้าสู่ช่วงสืบพันธุ์ ทำให้การเพิ่มจำนวนประชากร เป็นไปอย่างช้า ๆ

หากมีการจับ หรือตายจากการประมง เพียงเล็กน้อยแต่ต่อเนื่อง ก็อาจส่งผลกระทบ ต่อโครงสร้างประชากรในระยะยาว ได้อย่างรุนแรง ลักษณะวงจรชีวิตเช่นนี้ ทำให้ฉลามแองเจิล ถูกจัดอยู่ในกลุ่มสัตว์ทะเล ที่เปราะบางต่อแรงกดดัน จากมนุษย์มากที่สุดกลุ่มหนึ่ง

สถานะการอนุรักษ์ฉลามแองเจิล และภัยคุกคาม

ในปัจจุบัน ฉลามแองเจิลหลายสายพันธุ์ เช่นสายพันธุ์ Hidden Angelshark ที่มีข้อมูลอัปเดตของ IUCN ในปี 2019 ถูกจัดอยู่ในสถานะ Critically Endangered ใกล้สูญพันธุ์ หรือเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์อย่างรุนแรง (2019) [2] สาเหตุหลักมาจาก การประมงพาณิชย์ การติดอวนลากหน้าดิน การทำลายถิ่นอาศัยชายฝั่ง

เนื่องจากฉลามแองเจิล ใช้ชีวิตอยู่บนพื้นทะเล จึงหลีกเลี่ยงอวนลาก ได้ยากมาก หลายตัวถูกจับขึ้นมา โดยไม่ได้ตั้งใจ และมักไม่รอดเมื่อนำกลับลงทะเล บางประเทศเริ่มมีมาตรการคุ้มครอง เช่น การห้ามจับฉลามแองเจิล ในน่านน้ำบางพื้นที่ และการกำหนดเขตอนุรักษ์พื้นทะเล เพื่อให้ประชากร สามารถฟื้นตัวได้ตามธรรมชาติ

ตัวอย่างที่ชัดเจนคือในปี ค.ศ. 2008 รัฐบาลสหราชอาณาจักร ได้ให้การคุ้มครองฉลามแองเจิล อย่างเต็มรูปแบบภายใต้ Wildlife and Countryside Act อย่างไรก็ตาม โดยรวมแล้วสถานการณ์ ของฉลามแองเจิลทั่วโลก ยังถือว่าน่าเป็นห่วง (2015 – 2025) [3]

ฉลามแองเจิล ฉลามแบนก้นทะเล กับบทสรุป

ฉลามแองเจิล ฉลามแบนก้นทะเล อาจไม่ใช่ฉลามที่ดูดุดัน หรือว่ายน้ำเร็วที่สุด แต่กลับเป็นหนึ่งในนักล่า ที่น่าทึ่งที่สุดของมหาสมุทร ด้วยรูปร่างแบนแนบพื้น เทคนิคการซุ่มโจมตีที่แม่นยำ และบทบาทสำคัญ ในระบบนิเวศพื้นทะเล การอนุรักษ์ฉลามแองเจิล จึงไม่ใช่แค่การปกป้อง ฉลามชนิดหนึ่ง แต่คือการรักษาสมดุล ของท้องทะเลโดยรวม

ทำไมฉลามแองเจิลถึงเป็นฉลาม ที่พรางตัวเก่งที่สุดชนิดหนึ่ง ?

เพราะฉลามแองเจิลมีลำตัวแบน และสีผิวที่กลมกลืนกับทราย หรือโคลนบนพื้นทะเล สามารถฝังตัว จนแทบมองไม่เห็น นอกจากนี้ ดวงตาและช่องหายใจ ที่อยู่ด้านบนของศีรษะ ยังช่วยให้มันซ่อนตัวได้ โดยไม่ต้องขยับร่างกายมากนัก พฤติกรรมการอยู่นิ่งเป็นเวลานาน ยังช่วยลดการถูกตรวจจับ จากทั้งเหยื่อ และศัตรูตามธรรมชาติ

เหตุใดฉลามแองเจิลจึงฟื้นตัว จากการลดจำนวนได้ยาก ?

เนื่องจากฉลามแองเจิล มีอัตราการสืบพันธุ์ต่ำ โตช้า และให้ลูกต่อครอกไม่มาก จึงทำให้ประชากรฟื้นตัวได้ช้ามาก อีกทั้งฉลามแองเจิล ยังต้องใช้เวลาหลายปี กว่าจะโตเต็มวัย และเริ่มสืบพันธุ์ได้ การสูญเสียตัวเต็มวัยเพียงเล็กน้อยแต่ต่อเนื่อง จึงส่งผลกระทบต่อประชากร ในระยะยาวอย่างรุนแรง