ปลาเรดลิปแบตฟิช ปากสีแดง ผู้เดินอยู่บนพื้นทะเล

J. Kanji
23 ธ.ค. 25
16:33
9 views

ปลาเรดลิปแบตฟิช ปากสีแดง คือปลาทะเลหน้าตาแปลก ที่โดดเด่นด้วยริมฝีปากสีแดงสด และลำตัวแบนติดพื้นทะเล จนแทบไม่ว่ายน้ำ เหมือนปลาทั่วไป แต่เลือกใช้วิธีค่อย ๆ เดินไปตามพื้นทราย และโขดหินแทน พฤติกรรมที่ดูแปลกตานี้ คือผลลัพธ์ของการปรับตัว เพื่อการอยู่รอด ในสภาพแวดล้อมเฉพาะตัว และสะท้อนวิวัฒนาการ ของปลาหน้าดิน

ถิ่นอาศัยของปลาเรดลิปแบตฟิช และลักษณะเด่น
พฤติกรรมการเดิน การใช้ปากสีแดง และกลยุทธ์การล่า
บทบาทในระบบนิเวศ และสถานะการอนุรักษ์

ปลาเรดลิปแบตฟิชคืออะไร และพบได้ที่ไหนในโลก

ปลาเรดลิปแบตฟิชมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Ogcocephalus darwini อยู่ในวงศ์ Ogcocephalidae หรือที่เรียกรวมกันว่า “ปลาค้างคาวทะเล” ซึ่งเป็นกลุ่มปลาที่มีรูปร่างแบน ลำตัวกว้าง และใช้ชีวิตใกล้พื้นทะเลเป็นหลัก โดยปลาชนิดนี้ ได้รับการอธิบายอย่างเป็นทางการ ครั้งแรกในปี ค.ศ. 1958 โดยนักมีนวิทยาชาวอเมริกัน Carl Leavitt Hubbs

ปลาชนิดนี้ถือเป็นสัตว์เฉพาะถิ่น (endemic species) ของมหาสมุทรแปซิฟิก ฝั่งตะวันออก พบมากบริเวณรอบ หมู่เกาะกาลาปากอส (Galápagos Islands) และชายฝั่งประเทศเอกวาดอร์ พื้นที่เหล่านี้ ขึ้นชื่อเรื่องความหลากหลายทางชีวภาพ และเป็นแหล่งศึกษาวิวัฒนาการ ที่สำคัญของโลก

แหล่งอาศัยของปลาเรดลิปแบตฟิช ส่วนใหญ่อยู่บริเวณพื้นทะเล ตั้งแต่เขตน้ำตื้นใกล้ชายฝั่ง ไปจนถึงความลึกประมาณ 3–76 เมตร พื้นที่ที่มันโปรดปราน มักเป็นพื้นทราย พื้นโคลน หรือแนวหินที่มีสิ่งมีชีวิตขนาดเล็ก อาศัยอยู่จำนวนมาก (9 ธันวาคม 2025) [1]

รูปร่างหน้าตา ปากแดงสดของปลาเรดลิปแบตฟิช

สิ่งที่ทำให้ปลาเรดลิปแบตฟิช แตกต่างจากปลาชนิดอื่น อย่างชัดเจนที่สุด คือริมฝีปากสีแดงสด สีแดงนี้ตัดกับลำตัวสีหม่น เช่น สีน้ำตาล เทา หรือครีม ทำให้มองเห็นได้ชัด แม้อยู่ในสภาพแสงน้อย ลำตัวของมันแบนกว้าง หัวใหญ่ ปากอยู่ด้านหน้า ดวงตาค่อนข้างเล็ก และอยู่ค่อนไปทางด้านบนของศีรษะ

ผิวหนังมีลักษณะขรุขระ คล้ายปุ่มหรือหนามเล็ก ๆ ซึ่งช่วยพรางตัวกับพื้นทะเลได้ดี ขนาดลำตัวโดยเฉลี่ย อยู่ที่ประมาณ 20–25 เซนติเมตร ไม่ถือว่าใหญ่ แต่โครงสร้างร่างกายกลับดูแข็งแรง และแน่นหนา ลักษณะโดยรวมทำให้มัน ดูคล้ายสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ มากกว่าปลาทั่วไป

เรดลิปแบตฟิชปลาที่เลือกเดิน แทนการว่าย

ปลาเรดลิปแบตฟิชเป็นปลา ที่ว่ายน้ำได้ไม่ดีนัก ครีบของมันไม่ได้ถูกออกแบบมา เพื่อการเคลื่อนที่เร็วในคอลัมน์น้ำ ลำตัวที่แบนและหนัก ทำให้การว่ายน้ำ ต้องใช้พลังงานมาก แทนที่จะว่ายน้ำ มันเลือกใช้ครีบอก และครีบท้องที่ดัดแปลง เป็นลักษณะคล้ายขา

เพื่อค่อย ๆ พาตัวเองเดิน ไถล หรือคืบไปบนพื้นทะเล การเคลื่อนที่แบบนี้อาจดูช้า แต่เหมาะสมกับสภาพแวดล้อมอย่างยิ่ง การอยู่ติดพื้นทะเล ช่วยให้มันหลบเลี่ยงนักล่าขนาดใหญ่ และยังทำให้สามารถซุ่มโจมตีเหยื่อ ได้อย่างเงียบเชียบ

โดยไม่สร้างแรงสั่นสะเทือน ในน้ำมากเกินไป ทั้งนี้มีข้อมูลที่เผยแพร่ในเดือน ตุลาคม 2025 ระบุว่าปลาเรดลิปแบตฟิช เลือกวิธีการ “เดิน” บนพื้นทะเล ซึ่งช่วยประหยัดพลังงาน ได้มากกว่าการว่ายน้ำ ทำให้เหมาะกับการดำรงชีวิต แบบหน้าดินของมัน (3 ตุลาคม 2025) [2]

หน้าที่ปากสีแดง ของปลาเรดลิปแบตฟิช

คำถามที่หลายคนสงสัยคือ “ปากสีแดงมีไว้ทำไม” นักวิทยาศาสตร์ ยังไม่มีคำตอบที่ชัดเจนเพียงข้อเดียว แต่มีสมมติฐานที่น่าสนใจ หลายแนวทางแนวคิดหนึ่ง คือริมฝีปากสีแดงอาจมีบทบาท ในการดึงดูดคู่ผสมพันธุ์ สีแดงสดช่วยให้ปลาเรดลิปแบตฟิช สังเกตเห็นกันได้ง่าย ในสภาพแสงจำกัดของพื้นทะเล

อีกแนวคิด คือปากสีแดงอาจทำหน้าที่ เบี่ยงเบนความสนใจ ของเหยื่อหรือศัตรู ทำให้จุดสนใจ ไปอยู่ที่ปากแทนส่วนสำคัญของร่างกาย นอกจากนี้ ปลาเรดลิปแบตฟิชยังมีอวัยวะพิเศษที่เรียกว่า illicium ซึ่งเป็นส่วนดัดแปลงของครีบหลัง ทำหน้าที่คล้ายเบ็ดล่อเหยื่อ

โดยจะปล่อยสารเคมี หรือกลิ่นเพื่อดึงดูดสัตว์ขนาดเล็กเข้ามาใกล้ ก่อนจะโจมตีในระยะประชิด ลักษณะการล่อเหยื่อแบบนี้ พบได้ในปลาทะเลลึกหลายชนิด เช่น ปลาไหลเพลิกัน (Pelican Eel) แม้จะอาศัยอยู่ต่างระดับความลึกก็ตาม

อาหารปลาเรดลิปแบตฟิช และกลยุทธ์การล่า

ปลาเรดลิปแบตฟิชเป็นนักล่า ที่เน้นความอดทน มากกว่าความรวดเร็ว อาหารหลักของมัน คือสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังขนาดเล็ก เช่น กุ้ง และปูตัวเล็ก หนอนทะเล และสัตว์หน้าดินชนิดอื่น มันมักจะอยู่นิ่ง ๆ บนพื้นทะเล พรางตัวให้กลมกลืน กับสภาพแวดล้อม เพื่อลดโอกาสถูกสังเกตเห็น จากทั้งเหยื่อและศัตรู

จากนั้นจะรอให้เหยื่อเดิน หรือคลานเข้ามาใกล้ ในระยะประชิด เมื่อถึงจังหวะเหมาะสม ปลาเรดลิปแบตฟิชจะอ้าปากอย่างรวดเร็ว และดูดเหยื่อเข้าไปในครั้งเดียว โดยแทบไม่ต้องเคลื่อนที่ไล่ล่า กลยุทธ์การล่าแบบซุ่มโจมตีนี้ ช่วยประหยัดพลังงานอย่างมาก

ซึ่งเป็นข้อได้เปรียบสำคัญ สำหรับปลาที่ใช้ชีวิตอยู่ใกล้พื้นทะเล เพราะแหล่งอาหาร มักกระจายตัว ไม่ได้มีให้ไล่ล่าอย่างต่อเนื่อง การเลือกอยู่นิ่ง และรอจังหวะจึงช่วยให้มัน ดำรงชีวิตได้อย่างมีประสิทธิภาพ ในสภาพแวดล้อมหน้าดิน

บทบาทปลาเรดลิปแบตฟิช ในทะเลกาลาปากอส

แม้จะไม่ใช่นักล่าขนาดใหญ่ แต่ปลาเรดลิปแบตฟิช มีบทบาทสำคัญ ในระบบนิเวศพื้นทะเล โดยทำหน้าที่เป็นผู้ล่าระดับกลาง ที่ช่วยควบคุมประชากร สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังขนาดเล็ก หากขาดผู้ล่ากลุ่มนี้ อาจทำให้จำนวนสัตว์หน้าดิน เพิ่มขึ้นมากเกินไป ส่งผลต่อโครงสร้างของพื้นทะเล และความสมดุล ของสิ่งมีชีวิตชนิดอื่น ในพื้นที่เดียวกัน

ข้อมูลอัปเดตของ IUCN ในปี ค.ศ. 2023 ระบุว่าปลาเรดลิปแบตฟิช (Ogcocephalus darwini) ถูกจัดให้อยู่ในสถานะ Least Concern (LC) หรือยังไม่อยู่ในกลุ่มที่มีความเสี่ยง ต่อการสูญพันธุ์ในระดับโลก (2023) [3] อย่างไรก็ตาม ถิ่นอาศัยของมันยัง ถือว่าเปราะบาง ต่อการเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อม

การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ มลพิษทางทะเล และกิจกรรมของมนุษย์ เช่น การท่องเที่ยว และการประมง ล้วนส่งผลกระทบ ต่อระบบนิเวศกาลาปากอส ในระยะยาว ดังนั้นการอนุรักษ์พื้นที่ทางทะเล และการควบคุมกิจกรรมมนุษย์ จึงมีบทบาทสำคัญ ต่อการคงอยู่ของสิ่งมีชีวิต เฉพาะถิ่นชนิดนี้

ปลาเรดลิปแบตฟิช ปากสีแดง กับบทสรุป

ปลาเรดลิปแบตฟิช ปากสีแดง คือหลักฐานชัดเจนว่าธรรมชาติ ให้คุณค่ากับการปรับตัวและการอยู่รอด ริมฝีปากสีแดง ลำตัวแบน และการเดินบนพื้นทะเล ล้วนเป็นผลลัพธ์ของวิวัฒนาการ ที่เหมาะสมกับสภาพแวดล้อมอย่างยิ่ง ปลาเรดลิปแบตฟิชเป็นอีกตัวอย่าง ที่ทำให้เราเห็นว่า โลกใต้น้ำยังมีเรื่องราวน่าทึ่ง ซ่อนอยู่อีกมากมาย

ปากสีแดงของปลาเรดลิปแบตฟิช มีพิษหรือไม่ ?

ริมฝีปากสีแดงของปลาเรดลิปแบตฟิช ไม่ได้มีสารพิษ หรือกลไกป้องกันตัวใด ๆ แต่เป็นลักษณะทางกายภาพ ที่เชื่อกันว่าเกี่ยวข้องกับการสื่อสาร การดึงดูดความสนใจ หรือการล่อเหยื่อในระยะใกล้ สีแดงที่โดดเด่นช่วยให้มัน ถูกมองเห็นได้ง่าย ในสภาพแสงจำกัดของพื้นทะเล มากกว่าจะใช้เพื่อการป้องกันตัว เหมือนสัตว์มีพิษชนิดอื่น

ปลาเรดลิปแบตฟิชสามารถว่ายน้ำ ได้หรือไม่ ?

ปลาเรดลิปแบตฟิชสามารถว่ายน้ำได้ แต่ไม่ถนัด และไม่ใช่วิธีการเคลื่อนที่หลักของมัน การว่ายน้ำมักเกิดขึ้น ในระยะสั้น ๆ เช่น เมื่อถูกรบกวน หรือจำเป็นต้องเปลี่ยนตำแหน่ง อย่างรวดเร็ว ในชีวิตประจำวัน มันจะเลือกใช้ครีบ ที่ดัดแปลงให้คล้ายขา ในการเดิน หรือไถลไปตามพื้นทะเล ซึ่งเป็นวิธีที่เหมาะกับการ ใช้ชีวิตแบบปลาหน้าดินมากกว่า