วิวัฒนาการ จิตรกรรม จากอดีตสู่ศิลปะปัจจุบัน

วิวัฒนาการ จิตรกรรม จิตรกรรมเป็นศิลปะที่สะท้อนความคิด ความเชื่อ และวัฒนธรรมของมนุษย์ในแต่ละยุคสมัย วิวัฒนาการของจิตรกรรมแสดงให้เห็น การเปลี่ยนแปลงทั้งด้านเทคนิค วัสดุ และแนวคิดทางศิลปะ ตั้งแต่อารยธรรมโบราณ จนถึงยุคดิจิทัลในปัจจุบัน การทำความเข้าใจวิวัฒนาการจิตรกรรม ช่วยให้เห็นคุณค่าและความหมาย ของงานศิลป์ได้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น

เริ่มจากภาพเขียนถ้ำและสัญลักษณ์โบราณ
จิตรกรรมอารยธรรมโบราณเน้นศาสนาและชนชั้น
ยุคฟื้นฟูศิลปวิทยาเน้นความสมจริงและมนุษยนิยม

ความหมาย ของจิตรกรรมภาพวาด คืออะไร?

ในปี 1890 มอริซ เดอนี (Maurice Denis) จิตรกรชาวฝรั่งเศส ให้คำนิยามที่มีชื่อเสียงว่า ภาพวาดก่อนที่จะเป็นเรื่องราวหรือรูปทรงใดๆ แท้จริงแล้วมันคือ พื้นผิวเรียบที่ปกคลุมด้วยสีที่จัดเรียงกันในลำดับที่แน่นอน

ในปัจจุบัน การให้คำนิยามว่าอะไรคือ “ภาพวาด” เริ่มมีความซับซ้อนและคลุมเครือมากขึ้น เนื่องจากโลกศิลปะมีความเป็นโลกาภิวัตน์ และมีการทำลายขอบเขตและข้ามสาขา มากขึ้น

มนุษย์ฝึกฝนการวาดภาพมานานหลายหมื่นปี ภาพวาดมักถูกมองว่าเป็นสื่อกลางที่มีเกียรติ และมีราคาสูงที่สุดในโลกศิลปะ สามารถสร้างมูลค่ามหาศาลในการประมูล ซึ่งงานประติมากรรมหรือภาพพิมพ์น้อยชิ้นนัก ที่จะทำราคาได้เทียบเท่า

ที่มา: ภาพวาดคืออะไร? (30 มีนาคม 2016) [1]

ประวัติและ ที่มาของภาพวาด สมัยโบราณ

จุดกำเนิดและ ประวัติ จิตรกรรม ภาพวาด การวาดภาพเริ่มต้นขึ้นตั้งแต่ ยุคก่อนประวัติศาสตร์ โดยกลุ่มชนเผ่าเร่ร่อน ในสมัยนั้นมีการใช้ ถ่าน เป็นอุปกรณ์ในการวาด ลงบนผนังหินหรือผนังถ้ำ เพื่อทิ้งร่องรอยไว้ตามสถานที่ที่พวกเขาเดินทางผ่าน มีการค้นพบภาพวาดที่เก่าแก่ที่สุดใน ประเทศสเปน ซึ่งมีอายุมากกว่า 42,000 ปี

เชื่อกันว่าภาพวาดชิ้นแรก ของมนุษย์ถูกสร้างขึ้นใน ถ้ำหรือที่หลบภัยบนภูเขา ซึ่งเป็นที่อยู่อาศัยของชนเผ่าเร่ร่อนในสมัยโบราณ ถูกเรียกว่า “ภาพเขียนบนหิน” หรือ “ศิลปะบนหิน มีการใช้สีมากกว่า 3 สี และเริ่มมีการใช้เทคนิค แสงและเงา เพื่อสร้างมิติ

ที่มา: ประวัติศาสตร์ของการวาดภาพ วิวัฒนาการของศิลปะ (2 กรกฎาคม 2020) [2]

ประวัติวาดภาพใน ยุคก่อนประวัติศาสตร์

จิตรกรรมยุคก่อนประวัติศาสตร์ คือ งานศิลปะที่มนุษย์สร้างขึ้นก่อน การมีตัวอักษรหรือหลักฐานการเขียน เป็นหนึ่งในรูปแบบ ศิลปะที่เก่าแก่ที่สุดของมนุษยชาติ สะท้อนความคิด ความเชื่อ และวิถีชีวิตของมนุษย์ในยุคเริ่มแรกผ่านภาพวาด และสัญลักษณ์ต่างๆ

ลักษณะของจิตรกรรมยุคก่อนประวัติศาสตร์ มักพบตามผนังถ้ำ เพิงหิน หรือโขดหิน ภาพที่ปรากฏส่วนใหญ่เป็นภาพสัตว์ มนุษย์ และกิจกรรมสำคัญ เช่น การล่าสัตว์ การประกอบพิธีกรรม หรือการใช้ชีวิตประจำวัน รูปแบบภาพเรียบง่าย ไม่เน้นสัดส่วนสมจริง แต่แสดงการเคลื่อนไหวและอารมณ์ได้ชัดเจน สีที่ใช้มาจากวัสดุธรรมชาติ เช่น ดินสี แร่ ถ่านไม้ และยางไม้

มีภาพวาดฝาผนังถ้ำอัลตามีรา ถูกสร้างขึ้นเมื่อประมาณ 18,000 ปีก่อนคริสต์ศักราช ในประเทศสเปน เป็นภาพระบายสีรูปสัตว์ต่างๆ เช่น กระทิง กวางแดง ม้า และหมูป่า และถ้ำลัสโกถูกค้นพบในปี ค.ศ. 1940 โดยเด็กกลุ่มหนึ่งที่เข้าไปผจญภัย แล้วสุนัขของพวกเขาตกลงไปในหลุม เมื่อตามลงไปช่วย จึงได้พบกับห้องใต้ดิน ที่มีภาพเขียนผนังถ้ำโบราณจำนวนมาก (16 เมษายน 2019) [3]

วิวัฒนาการศิลปะ จิตรกรรมไทย ที่ควรรู้

สมัยโบราณ: จิตรกรรมฝาผนังเน้นเรื่องราว ศาสนาพุทธ ลวดลายเรขาคณิต และพุทธศิลป์

อิทธิพลตะวันตก ตั้งแต่ ร.6: มีการตั้ง โรงเรียนเพาะช่าง ปี 2456 และมหาวิทยาลัยศิลปากร ปี 2486 โดย ศ.ศิลป์ พีระศรี วางรากฐานศิลปะสากล

จิตรกรรมไทยร่วมสมัย หลัง พ.ศ. 2477: พัฒนาตามสภาพแวดล้อม สังคม มีความหลากหลายของเทคนิค (สีน้ำมัน, อะคริลิก) และแนวคิด ตามแบบตะวันตก แต่ยังคงเอกลักษณ์ไทย

จิตรกรรมตะวันออก คืออะไร มีลักษณะอย่างไร?

จิตรกรรมตะวันออกหมายถึง งานศิลปะภาพวาด ที่เกิดขึ้นในภูมิภาคเอเชีย เช่น จีน ญี่ปุ่น เกาหลี อินเดีย และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีเอกลักษณ์โดดเด่นด้าน แนวคิดปรัชญา วัฒนธรรม และศาสนา เช่น พุทธ ฮินดู และลัทธิเต๋า เทคนิคที่ใช้มักเป็น หมึกและสีน้ำบนกระดาษหรือผ้าไหม เน้นความเรียบง่าย ละเอียดอ่อน และสื่อถึง ความสมดุล ธรรมชาติ และความสงบ

ตัวอย่างเช่น

จิตรกรรมจีน: เน้นภาพธรรมชาติ ภูเขา แม่น้ำ และดอกไม้ สะท้อนปรัชญาขงจื้อและเต๋า

จิตรกรรมญี่ปุ่น: มีทั้งภาพพู่กัน (Sumi-e) และภาพพิมพ์ไม้ (Ukiyo-e) ถ่ายทอดชีวิตประจำวันและธรรมชาติ

จิตรกรรมไทย: มักปรากฏในวัด เป็นภาพพุทธประวัติ และจิตรกรรมฝาผนัง ลวดลายละเอียด และสีสันสวยงาม

ความสำคัญของ การเรียนรู้ วิวัฒนาการของจิตรกรรม

การเรียนรู้วิวัฒนาการจิตรกรรม ช่วยให้เข้าใจที่มาและพัฒนาการ ของศิลปะในแต่ละยุคสมัย ทำให้มองเห็นความเชื่อ วัฒนธรรม และสังคมที่สะท้อนผ่านผลงานศิลป์อย่างลึกซึ้ง นอกจากนี้ยังช่วยเสริมพื้นฐานความคิดสร้างสรรค์ เปิดมุมมองใหม่ ในการตีความงานศิลปะ และเป็นแรงบันดาลใจ ในการพัฒนาผลงานจิตรกรรม ให้สอดคล้องกับยุคปัจจุบันอย่างมีคุณค่า

วัตถุประสงค์ ของการวาดภาพ ในยุคแรก

การวาดภาพในยุคแรก มีวัตถุประสงค์เพื่อสื่อสาร และบันทึกเรื่องราวของชีวิตมนุษย์ เช่น การล่าสัตว์ ความเชื่อ และพิธีกรรมทางจิตวิญญาณ ภาพวาดยังถูกใช้เป็นสัญลักษณ์แทนความหวัง ความอุดมสมบูรณ์ และการขอพรจากธรรมชาติ นอกจากนี้ยังทำหน้าที่ถ่ายทอดความรู้ และประสบการณ์จากรุ่นสู่รุ่น ก่อนที่จะมีการใช้ภาษาเขียนอย่างเป็นระบบ

ปัจจัยที่มีผล ต่อวิวัฒนาการจิตรกรรม

ปัจจัยที่มีผลต่อ วิวัฒนาการ จิตรกรรม มีหลายด้านและเชื่อมโยงกัน อย่างใกล้ชิด โดยสามารถสรุปได้ดังนี้

สังคมและวัฒนธรรม – ความเชื่อ ศาสนา ประเพณี และวิถีชีวิตของผู้คนในแต่ละยุค ส่งผลต่อเนื้อหา รูปแบบ และความหมายของงานจิตรกรรม
การเมืองและประวัติศาสตร์ – สงคราม การปกครอง และเหตุการณ์สำคัญ ทำให้งานจิตรกรรมสะท้อนอำนาจ แนวคิด หรือการต่อต้านในแต่ละสมัย
เทคโนโลยีและวัสดุ – การพัฒนาสี พื้นผิว เครื่องมือ รวมถึงเทคโนโลยีดิจิทัล ทำให้เกิดเทคนิคและรูปแบบจิตรกรรมใหม่ๆ
แนวคิดและอุดมการณ์ทางศิลปะ – ปรัชญาและกระแสศิลปะในแต่ละยุค เช่น ความสมจริง นามธรรม หรือแนวความคิด ส่งผลต่อทิศทางของจิตรกรรม
บทบาทของศิลปิน – ความคิดสร้างสรรค์ ประสบการณ์ และมุมมองส่วนบุคคลของศิลปิน ช่วยผลักดันให้จิตรกรรมเกิดการเปลี่ยนแปลง และพัฒนาอย่างต่อเนื่อง

การเปลี่ยนแปลง ครั้งสำคัญ ของจิตรกรรมโลก

การเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญของจิตรกรรมโลก เกิดขึ้นเมื่อศิลปะเริ่มพัฒนา จากภาพเชิงสัญลักษณ์ ไปสู่ความสมจริง โดยเฉพาะในยุคฟื้นฟูศิลปวิทยา (เรอเนซองส์) ที่ศิลปินให้ความสำคัญกับสัดส่วน แสงเงา และมิติความลึกของภาพ

ต่อมาในยุคสมัยใหม่ จิตรกรรมได้เปลี่ยนบทบาท จากการเลียนแบบธรรมชาติ ไปสู่การแสดงอารมณ์ ความคิด และตัวตนของศิลปินอย่างอิสระ จนกลายเป็นศิลปะร่วมสมัย ที่เปิดกว้างต่อรูปแบบ และแนวคิดใหม่ๆ

สรุป วิวัฒนาการ จิตรกรรม จุดเริ่มต้นศิลปะภาพวาด

วิวัฒนาการ จิตรกรรม สะท้อนการพัฒนาความคิด ความเชื่อ และวัฒนธรรมของมนุษย์ในแต่ละยุคสมัย ตั้งแต่ภาพเขียนถ้ำในยุคก่อนประวัติศาสตร์ ที่ใช้สื่อสารและบันทึกชีวิตประจำวัน จิตรกรรมได้เปิดกว้างสู่การแสดงอารมณ์ แนวคิด และนามธรรมมากขึ้น ปัจจุบันจิตรกรรมยังคงพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ผ่านเทคโนโลยีดิจิทัล สะท้อนความคิดสร้างสรรค์ของมนุษย์ในโลกยุคใหม่

ยุคใดสำคัญ ที่สุดใน ประวัติจิตรกรรม?

ยุคที่สำคัญที่สุดในประวัติจิตรกรรมคือ ยุคฟื้นฟูศิลปวิทยา (เรอเนซองส์) เนื่องจากเป็นช่วงเวลาที่จิตรกรรมพัฒนาอย่างก้าวกระโดด จากงานเชิงสัญลักษณ์ไปสู่ความสมจริง ศิลปินให้ความสำคัญกับสัดส่วน แสงเงา และมิติของภาพตามหลักวิทยาศาสตร์ จิตรกรรมในยุคนี้ยังเน้นมนุษยนิยม ทำให้ผลงานมีชีวิตชีวาและส่งอิทธิพล ต่อศิลปะในยุคต่อมาอย่างลึกซึ้ง

จิตรกรรมในอนาคต จะเปลี่ยนไป อย่างไร?

จิตรกรรมในอนาคตจะเปลี่ยนแปลงไปตาม เทคโนโลยีและสังคมดิจิทัลมากขึ้น ศิลปินจะใช้สื่อผสม และเทคนิคดิจิทัลร่วมกับวัสดุแบบดั้งเดิม ทำให้เกิดรูปแบบและสไตล์ใหม่ๆ ที่ไม่จำกัดขอบเขต การสร้างสรรค์จิตรกรรมจะเน้นการมีปฏิสัมพันธ์ กับผู้ชมและสะท้อนประเด็นสังคมร่วมสมัยอย่างลึกซึ้ง จึงทำให้ศิลปะภาพวาดยังคงพัฒนา และมีความหมายในยุคต่อไปอย่างต่อเนื่อง