เล็บมือนาง เปลี่ยนสีตามวัน ไม้เลื้อยปลูกตามซุ้ม 

เล็บมือนาง เปลี่ยนสีตามวัน เป็นไม้เลื้อยที่ได้รับความนิยมปลูกตามซุ้ม และรั้วบ้าน ด้วยความงามของดอกที่ออกเป็นช่อใหญ่ และมีกลิ่นหอมแรง จุดเด่นที่สุดคือการเปลี่ยนสีของดอกตามเวลาในวันเดียวกัน ซึ่งถือเป็นปรากฏการณ์ทางธรรมชาติที่น่าทึ่ง และทำให้เล็บมือนางแตกต่างจากไม้ดอกชนิดอื่น

  • ทำความรู้จักกับเล็บมือนาง ข้อมูลทั่วไป และลักษณะทางพฤกษศาสตร์
  • การปลูกและดูแลเล็บมือนาง
  • ความหมายและสัญลักษณ์ของเล็บมือนาง
  • ประโยชน์ของเล็บมือนาง

ทำความรู้จักกับเล็บมือนาง

เล็บมือนาง (Quisqualis indica) เป็นไม้เลื้อยดอกหอมที่มีเอกลักษณ์โดดเด่น คือดอกไม้สามารถเปลี่ยนสีได้ตามช่วงเวลาในแต่ละวัน เริ่มจากสีขาวในตอนเช้า กลายเป็นสีชมพูในช่วงกลางวัน และเปลี่ยนเป็นสีแดงเข้มในตอนเย็น ทำให้เป็นไม้ประดับที่ทั้งสวยงาม และน่าหลงใหล (27 ตุลาคม 2024) [1]

มีบันทึกการใช้มาตั้งแต่สมัยโบราณในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และเอเชียใต้ โดยใน ยุคโบราณ ชาวอินเดียและจีนใช้เล็บมือนางทั้งเป็นไม้ประดับและสมุนไพรพื้นบ้าน เนื่องจากดอกมีความหอมและผลมีสรรพคุณทางยา 

ต่อมาใน คริสต์ศตวรรษที่ 17–18 ช่วงการค้าระหว่างประเทศ เล็บมือนางถูกนำไปปลูกในยุโรปและตะวันตกในฐานะไม้ประดับแปลกใหม่ที่มีเอกลักษณ์เรื่องการเปลี่ยนสีดอกตามวัน จนได้รับความนิยมในสวนสไตล์โคโลเนียล และใน ประเทศไทย พ.ศ. 2519 เล็บมือนางได้รับการบรรจุไว้ในรายชื่อไม้ดอกไม้ประดับที่นิยมปลูกตามบ้านและสถานที่ราชการ

ข้อมูลทั่วไปของเล็บมือนาง

  • ชื่อวิทยาศาสตร์: Combretum indicum (L.) DeFilipps (ชื่อพ้อง: Quisqualis indica L.)
  • ชื่อสามัญ: Rangoon Creeper, Chinese Honeysuckle, Drunken Sailor
  • ชื่อไทย: เล็บมือนาง (ชื่อพื้นเมือง: จะมั่ง, จ๊ามั่ง, มะจีมั่ง, อะดอนิ่ง) (26 พฤศจิกายน 2023) [2]
  • ถิ่นกำเนิดและการแพร่กระจายพันธุ์:
    • มีถิ่นกำเนิดใน เอเชียเขตร้อน เช่น อินเดีย พม่า มาเลเซีย และฟิลิปปินส์
    • ปัจจุบันแพร่กระจายไปทั่วเขตร้อน เช่น ไทย เวียดนาม แอฟริกา และอเมริกาใต้
    • นิยมปลูกเป็นไม้ประดับตามบ้าน สวนสาธารณะ และซุ้มรั้ว เนื่องจากดอกหอมแรงและสีสวยงาม

 ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

  • ลำต้น: ไม้เลื้อยเนื้อแข็ง กิ่งอ่อนมีขน กิ่งแก่มีหนาม เลื้อยได้ยาวกว่า 10 เมตร (29 มิถุนายน 2017) [3]
  • ใบ: ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปรีถึงรูปไข่ ขอบเรียบ ปลายแหลม โคนมน สีเขียวเข้ม
  • ดอก: ออกเป็นช่อที่ปลายกิ่งหรือซอกใบ ดอกเป็นหลอดยาว ปลายแยก 5 กลีบ
    • จุดเด่นคือ การเปลี่ยนสีตามเวลาในวันเดียวกัน: เช้า → ขาว, กลางวัน → ชมพู, เย็น → แดงเข้ม
  • ผล: ผลรูปรี มีสันตามยาว 5 สัน ภายในมีเมล็ดแข็ง ใช้ประโยชน์ทางสมุนไพร

การปลูกและดูแลเล็บมือนาง

  • ปลูกในกระถาง: ใช้ดินร่วนผสมปุ๋ยคอก กระถางมีรูระบายน้ำ ตั้งในแดดครึ่งวัน–เต็มวัน
  • ปลูกในแปลงดิน: ดินร่วนซุย ระบายน้ำดี ระยะปลูก 1–1.5 เมตร รองก้นหลุมด้วยปุ๋ยคอก
  • การให้น้ำ–ปุ๋ย: รดน้ำสม่ำเสมอ สัปดาห์ละ 2–3 ครั้ง 
  • การใส่ปุ๋ย:
    • ปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมักทุก 1–2 เดือน
    • ปุ๋ยเคมีสูตรเสมอ (15-15-15) หรือสูตรเร่งดอก (8-24-24) ทุก 30–45 วัน เพื่อให้ดอกออกดกและสีสดชัด
  • การตัดแต่งกิ่ง: ตัดกิ่งแก่หรือกิ่งที่ไม่สมบูรณ์ออก เพื่อให้ทรงพุ่มโปร่งและกระตุ้นการแตกกิ่งใหม่
  • การขยายพันธุ์
  •  การปักชำ:
    • เลือกกิ่งกึ่งแก่กึ่งอ่อน ยาวประมาณ 10–15 ซม.
    • ปักลงในวัสดุเพาะ เช่น ทรายผสมขี้เถ้าแกลบ (1:1)
    • รดน้ำพอชุ่มและวางในที่ร่ม กิ่งจะออกรากภายใน 3–4 สัปดาห์
  • การตอนกิ่ง:
    • เลือกกิ่งที่แข็งแรง ขนาดดินสอ
    • กรีดเปลือกออกเล็กน้อย ใส่วัสดุชุบน้ำ เช่น ขุยมะพร้าวหรือดินผสมปุ๋ยคอก
    • พันด้วยพลาสติกใส รักษาความชื้น เมื่อรากออกจึงตัดไปปลูกใหม่

ความหมายและสัญลักษณ์ของเล็บมือนาง

ความหมายในเชิงวัฒนธรรมและความเชื่อ

  • เล็บมือนางเป็นไม้เลื้อยที่มีดอกเปลี่ยนสีตามเวลาในวันเดียวกัน สื่อถึง ความเปลี่ยนแปลงและความงดงามของชีวิต
  • ในหลายวัฒนธรรม ดอกไม้ที่เปลี่ยนสีถูกมองว่าเป็นสัญลักษณ์ของ ความยืดหยุ่นและการปรับตัว
  • กลิ่นหอมแรงและดอกที่ออกเป็นช่อใหญ่ มักใช้ในงานประเพณีหรือตกแต่งสถานที่ เพื่อสร้างบรรยากาศสดชื่นและเป็นสิริมงคล

การเปรียบเปรยกับความรักและความงาม

  • การเปลี่ยนสีจาก ขาว → ชมพู → แดง เปรียบได้กับ พัฒนาการของความรัก
    • ขาว = ความรักบริสุทธิ์ เริ่มต้นอย่างอ่อนโยน
    • ชมพู = ความรักที่กำลังเบ่งบาน เต็มไปด้วยความหวานและความสดใส
    • แดง = ความรักที่เข้มข้น มั่นคง และเต็มไปด้วยพลัง
  • ความงามของเล็บมือนางจึงสะท้อนว่า ความรักมีหลายมิติและเปลี่ยนแปลงไปตามเวลา แต่ยังคงคุณค่าและความงดงามเส

ประโยชน์ของเล็บมือนาง

เล็บมือนาง เปลี่ยนสีตามวัน
  • ไม้ประดับ: นิยมปลูกตามซุ้ม รั้ว หรือสวน เพื่อความสวยงามและเพิ่มบรรยากาศสดชื่น ดอกออกเป็นช่อใหญ่ สีเปลี่ยนตามเวลาในวันเดียวกัน ทำให้ดูโดดเด่นและน่าสนใจ
  • วัฒนธรรมและประเพณี: ใช้ดอกเล็บมือนางในงานประเพณีหรือตกแต่งสถานที่ กลิ่นหอมแรงช่วยสร้างบรรยากาศที่เป็นสิริมงคล
  • อุตสาหกรรมและสมุนไพร: ดอกใช้แต่งกลิ่นน้ำหอมและผลิตภัณฑ์เครื่องสำอาง ผลและเมล็ดมีสรรพคุณทางสมุนไพร เช่น ใช้ถ่ายพยาธิในเด็กตามภูมิปัญญาพื้นบ้าน มีการศึกษาศักยภาพสารสกัดเพื่อใช้ในผลิตภัณฑ์บำรุงผิว เช่นเดียวกับ เถาแตงกวา ให้ผลกินได้ ที่มีสรรพคุณและคุณค่ามากมายคล้ายกัน
  • คุณค่าทางเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อม: เป็นไม้ประดับที่สร้างรายได้จากการขายต้นและดอก ช่วยเพิ่มพื้นที่สีเขียวและอนุรักษ์พันธุ์ไม้พื้นถิ่น มีบทบาทในการปรับภูมิทัศน์และลดความร้อนในเมือง

สรุป เล็บมือนาง เปลี่ยนสีตามวัน ไม้เลื้อยดอกหอม

สรุป เล็บมือนาง เปลี่ยนสีตามวัน เป็นไม้เลื้อยดอกหอมที่มีเอกลักษณ์โดดเด่น ดอกเปลี่ยนสีได้ตามช่วงเวลาในวันเดียวกัน จากสีขาวในตอนเช้า สีชมพูในกลางวัน สีแดงเข้มในตอนเย็น สะท้อนความงามที่หลากหลาย จึงเป็นทั้งไม้ประดับที่งดงาม และสัญลักษณ์แห่งความรัก ความเปลี่ยนแปลง และความงามยั่งยืน

เล็บมือนางนิยมปลูกในลักษณะใด?

เล็บมือนางนิยมปลูกเป็นไม้เลื้อยตามซุ้ม รั้ว หรือกำแพงบ้าน เพื่อให้ดอกห้อยระย้า บางครั้งปลูกในกระถางใหญ่แล้วให้เลื้อยขึ้นค้างหรือโครงสร้าง เพื่อความสวยงามและบังแดด ด้วยดอกหอมแรงและเปลี่ยนสีได้ จึงเหมาะทั้งปลูกประดับสวนและเพิ่มบรรยากาศสดชื่นในบ้าน

การเปลี่ยนสีของดอกเล็บมือนางมักถูกเปรียบเปรยกับสิ่งใด?

การเปลี่ยนสีของดอกเล็บมือนางมักถูกเปรียบเปรยกับ ความรัก ที่ค่อย ๆ พัฒนาไปตามเวลา สีขาวคือความรักบริสุทธิ์เริ่มต้น, สีชมพูคือความหวานสดใส, สีแดงคือความรักที่เข้มข้นมั่นคง จึงสะท้อนถึง ความงามและความเปลี่ยนแปลงของชีวิตและหัวใจ

Facebook
Twitter
Telegram
LinkedIn
ข้อมูลผู้เขียน
Picture of OTP
OTP

แหล่งอ้างอิง