รู้จัก แหล่งกำเนิด อัญมณี ที่มาอันล้ำค่าจากธรรมชาติ

แหล่งกำเนิด อัญมณี เป็นทรัพยากรธรรมชาติที่เกิดขึ้นจากกระบวนการทางธรณีวิทยาอันซับซ้อน ใช้เวลานับล้านปีในการก่อกำเนิด แหล่งเกิดอัญมณีแต่ละแห่งจึงมีคุณสมบัติ สี และความหายากที่แตกต่างกัน บทความนี้จะพาไปรู้จักที่มาของอัญมณีประเภทต่างๆ รวมถึงแหล่งอัญมณีสำคัญของโลกและประเทศไทย

แหล่งกำเนิดมีผลต่อสี คุณภาพ และมูลค่าอัญมณี
ประเทศต่างๆ มีอัญมณีเด่นตามลักษณะภูมิประเทศ
การรู้แหล่งกำเนิดช่วยเพิ่มความมั่นใจในการเลือกซื้ออัญมณี
แหล่งกำเนิดอัญมณีเกิดจากกระบวนการทางธรณีวิทยาใช้เวลานับล้านปี

แหล่งกำเนิดอัญมณี คืออะไร?

แหล่งกำเนิด อัญมณี คือพื้นที่หรือ บริเวณทางธรรมชาติที่อัญมณีถือกำเนิดและถูกค้นพบ ซึ่งเกิดจาก กระบวนการทางธรณีวิทยา เช่น ความร้อน ความดัน และการแปรสภาพของแร่ธาตุใต้ผิวโลก แหล่งกำเนิดอัญมณีแต่ละแห่งมีสภาพแวดล้อมแตกต่างกัน ส่งผลต่อสี ความใส และคุณภาพของอัญมณี

การจำแนกประเภทของอัญมณีตามการกำเนิด

1. อัญมณีธรรมชาติ (Natural Gems)
คืออัญมณีที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ แบ่งออกเป็น 2 กลุ่มย่อย:

อัญมณีอนินทรีย์ (Inorganic Gems): เกิดจากแร่หรือหิน สิ่งไม่มีชีวิต
อัญมณีอินทรีย์ (Organic Gems): เกิดจากสิ่งมีชีวิต อย่างเช่น มุก, ปะการัง, อำพัน

2. อัญมณีที่มนุษย์สร้างขึ้น (Man-made Gemstone)
คืออัญมณีที่ผลิตโดยมนุษย์ แบ่งเป็น 2 กลุ่มย่อยตามองค์ประกอบทางเคมี:

อัญมณีสังเคราะห์ (Synthetic Gemstone): มนุษย์สร้างขึ้นให้มี องค์ประกอบทางเคมีและลักษณะทางกายภาพเหมือน กับอัญมณีธรรมชาติทุกประการ
อัญมณีเลียนแบบ (Imitated Gemstone): มนุษย์สร้างขึ้นให้มีแค่ รูปลักษณ์ภายนอกเหมือน อัญมณีธรรมชาติ แต่องค์ประกอบทางเคมีแตกต่าง กันโดยสิ้นเชิง อย่างเช่น แก้วหรือพลาสติกที่ทำเลียนแบบพลอย

ที่มา: ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับอัญมณี (2017) [1]

การเกิดอัญมณี ตามธรรมชาติ เป็นยังไง?

การเกิดอัญมณีตามธรรมชาติเป็นกระบวนการที่ใช้เวลานานหลายล้านปี เกิดจากปฏิกิริยาทางธรณีวิทยาภายในโลก ทั้งความร้อน ความดัน และองค์ประกอบทางเคมีที่เหมาะสม อัญมณีแต่ละชนิดจึงมีลักษณะ สี และความแข็งที่แตกต่างกันไปตามสภาพแวดล้อมของแหล่งกำเนิด การเข้าใจที่มาของการเกิดอัญมณีช่วยให้เห็นคุณค่า และความหายากของอัญมณีมากยิ่งขึ้น

สามารถอ่านข้อมูลเกี่ยวกับการเกิดอัญมณี เพิ่มเติมได้ที่ gemsociety

การเกิดของอัญมณี จากทางธรณีวิทยา

อัญมณีจำนวนมากเกิดจากการเปลี่ยนแปลงของหินภายใต้สภาพแวดล้อมเฉพาะ อย่างเช่น การแปรสภาพของหินเดิมจนเกิดเป็นผลึกใหม่ กระบวนการนี้ทำให้อัญมณีมีโครงสร้างผลึกที่แข็งแรงและมีความใส อย่างเช่น ทับทิม ไพลิน และโกเมน

การเกิดจากความร้อน และความดันใต้ผิวโลก

อัญมณีบางชนิดเกิดลึกลงไปใต้ผิวโลก ในบริเวณที่มีอุณหภูมิและความดันสูงมาก แร่ธาตุต่างๆ จะรวมตัวกันและตกผลึกเป็นอัญมณี อย่างเช่น เพชร ซึ่งต้องอาศัยสภาพแวดล้อมที่รุนแรงและเฉพาะเจาะจง ทำให้มีความแข็งและมูลค่าสูง

การสะสมตัว ในชั้นหินและตะกอน

หลังจากอัญมณีก่อตัวขึ้นแล้ว การกัดเซาะและการเคลื่อนตัวของเปลือกโลกอาจพาอัญมณีไปสะสม ในชั้นดินหรือชั้นตะกอนตามลำน้ำ แหล่งอัญมณีประเภทนี้มักพบได้ง่ายกว่าและเป็นแหล่งที่มีการทำเหมือง กันอย่างแพร่หลาย อย่างเช่น แหล่งพลอยตามลำธารในหลายประเทศ

ประเภทของ แหล่งกำเนิดอัญมณี แบ่งเป็นกี่แบบ?

แหล่งกำเนิดสามารถแบ่งออกได้ตามลักษณะทางธรณีวิทยาและกระบวนการเกิด ซึ่งแต่ละประเภทมีผลต่อคุณภาพ ความหายาก และมูลค่าของอัญมณี โดยทั่วไปสามารถจำแนกแหล่งกำเนิดอัญมณีออกเป็น 2 ประเภทหลัก

1. แหล่งในหินต้นกำเนิด (Primary Source): อัญมณียังคงอยู่ในหินที่ก่อกำเนิดโดยตรง เกิดจากความร้อนและความดันสูง มักมีคุณภาพดีและโครงสร้างสมบูรณ์ เช่น เพชรในหินคิมเบอร์ไลต์ และแซฟไฟร์ในหินอัคนีหรือหินแปร

2. แหล่งกำเนิดในตะกอนรอง (Secondary Source): อัญมณีหลุดจากหินเดิมและถูกพัดพามาสะสมในดินหรือแหล่งน้ำ ผิวมักเรียบมน พบง่ายและนิยมทำเหมือง เช่น พลอยจันทบุรีและตราด

แหล่งกำเนิดอัญมณี สำคัญของโลก มีที่ไหนบ้าง?

แหล่งผลิตเพชรที่ใหญ่และมีคุณภาพที่สุดในโลก โดยชูจุดเด่นของ “เพชร” ในฐานะอัญมณีที่มีความทนทาน มีเสน่ห์ และเป็นที่ต้องการของคนทั่วโลก

1. ประเทศบอตสวานา

บอตสวานาเป็นหนึ่งในผู้ผลิตเพชรรายใหญ่ที่สุดของโลก 3 ในประเทศ
มีเหมืองเพชร Jwaneng ซึ่งเป็นเหมืองที่มีประสิทธิภาพสูงมาก และมีการค้นพบเพชรขนาดใหญ่ถึง 1,098.3 กะรัต โดยบริษัท Debswana

2. ประเทศแคนาดา

แคนาดาเริ่มเป็นที่รู้จักในฐานะแหล่งผลิตเพชรเมื่อประมาณ 30 ปีที่แล้ว จากการค้นพบทางตอนเหนือของประเทศ
มีเหมืองเพชรโดดเด่น 4 แห่ง ได้แก่ Diavik, Ekati, Snap Lake และ Victor
แคนาดาถูกจัดให้เป็นผู้ผลิตเพชรรายใหญ่อันดับ 3 ของโลก สามารถผลิตเพชรได้ประมาณ 12 ล้านกะรัต

3. ประเทศแอฟริกาใต้

แอฟริกาใต้เป็นประเทศที่มีแหล่งผลิตเพชรที่สำคัญของโลก โดยเฉพาะเพชรทรงกลมสีขาวคุณภาพเยี่ยมและเพชรสีน้ำเงิน
เพชรที่มีชื่อเสียงที่สุดคือ Cullinan Diamond (เพชรคัลลิแนน)
การขุดพบเพชรขนาดใหญ่ถึง 3,106.75 กะรัต และสามารถผลิตเพชรได้รวมกว่า 7.4 ล้านกะรัต

4.ประเทศนามิเบีย

เป็นประเทศที่มีชื่อเสียงและมีความสำคัญในฐานะ แหล่งผลิตเพชรชั้นนำ ของโลก
แม้จะเป็นแหล่งผลิตมานาน แต่ปัจจุบันยังคงมีการสำรวจและค้นพบแหล่งเพชรที่มีปริมาณมหาศาลอยู่

ที่มา: เจาะลึก 4 การศึกษา แหล่งผลิตเพชรที่ใหญ่และดีที่สุดทั่วโลก (11 กรกฎาคม 2023) [2]

แหล่งกำเนิดอัญมณีใน ประเทศไทย มาจากไหน

ไม่ทราบยุคเริ่มต้นที่แน่ชัด แต่ปรากฏหลักฐานชัดเจนใน วรรณคดี ตั้งแต่สมัย อยุธยาถึงรัตนโกสินทร์ ในอดีตคนไทยรู้จักอัญมณีไม่กี่ชนิด และมีการจัดกลุ่มอัญมณีมงคลออกเป็น 9 ชนิด เรียกว่า “นพรัตน์” “นวรัตน์” หรือ “แก้วเก้าประการ” เชื่อว่าเป็น สิริมงคล โดยมีคำกลอนในตำราเป็นตัวถ่ายทอดความรู้เรื่อง ชนิด สี และคุณภาพของอัญมณี

แก้วโป่งข่าม (หินเขี้ยวหนุมาน) เป็นแร่ควอตซ์ ที่มีชื่อเสียงมาก ซึ่งเคยเกิดกระแสความนิยมอย่างสูงในช่วงปี พ.ศ. 2513
มีการทำเหมืองและผลิตในหลายจังหวัด เช่น กาญจนบุรี, จันทบุรี และตราด
อัญมณีและเครื่องประดับเป็นสินค้าส่งออกที่ทำรายได้ติดอันดับ 1 ใน 5 ของประเทศ

ข้อมูลทางเศรษฐกิจและการเติบโต

ในปี พ.ศ. 2526 มีมูลค่าการส่งออกอัญมณีอยู่ที่ 7,201.1 ล้านบาท
ในปี พ.ศ. 2530 มีมูลค่าการส่งออกเพิ่มขึ้นเป็น 19,827.5 ล้านบาท
ในปี พ.ศ. 2531 มูลค่าการส่งออกก้าวกระโดดขึ้นเป็น 35,491.3 ล้านบาท
ปี พ.ศ. 2532 มูลค่าการส่งออกอยู่ที่ 35,962.6 ล้านบาท
ปี พ.ศ. 2534 และ 2536 มีการประมาณการมูลค่าไว้ที่ 52,500 ล้านบาท

ที่มา: ที่มาของอัญมณี (1 กรกฎาคม 2017) [3]

ความสำคัญของ แหล่งกำเนิดอัญมณีต่อมูลค่า

แหล่งเกิดอัญมณีเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลโดยตรงต่อมูลค่า และความน่าเชื่อถือของอัญมณีในตลาดโลก อัญมณีชนิดเดียวกันแต่มีแหล่งกำเนิดต่างกัน อาจมีราคาแตกต่างกันอย่างชัดเจน เนื่องจากคุณภาพ ชื่อเสียง และความหายากของแหล่งนั้นๆ การทราบที่มาของอัญมณีจึงเป็นข้อมูลสำคัญสำหรับทั้งนักสะสม และผู้ซื้อทั่วไป

แหล่งเกิดอัญมณีมีผลต่อมูลค่าอย่างมาก ทั้งด้านชื่อเสียงที่สร้างความเชื่อมั่นและการลงทุน ลักษณะทางธรณีวิทยาที่ทำให้อัญมณีมีสีและคุณสมบัติเฉพาะ ความหายากจากปริมาณการผลิตที่จำกัด รวมถึงใบรับรองแหล่งกำเนิดซึ่งช่วยยืนยันที่มา เพิ่มความน่าเชื่อถือ และมูลค่าทางการค้า

สรุป แหล่งกำเนิด อัญมณี ทรัพยากรธรรมชาติอันซับซ้อน

สรุป แหล่งกำเนิด อัญมณี เป็นปัจจัยสำคัญที่สะท้อนถึงคุณภาพ ความหายาก และมูลค่าทางการค้า อัญมณีจากแหล่งที่มีชื่อเสียงมักได้รับการยอมรับและมีราคาสูงกว่า แหล่งเกิดยังบอกเล่าเรื่องราวทางธรรมชาติ และวัฒนธรรมที่ซ่อนอยู่เบื้องหลังอัญมณีแต่ละเม็ด จึงทำให้อัญมณีมีคุณค่ามากกว่าความสวยงามเพียงภายนอก

แหล่งกำเนิดอัญมณีมีผลต่อคุณภาพหรือไม่?

แหล่งการเกิดอัญมณีมีผลต่อคุณภาพอย่างชัดเจน เนื่องจากสภาพแวดล้อมทางธรณีวิทยาแต่ละพื้นที่ส่งผลต่อสี ความใส และโครงสร้างผลึกของอัญมณี อัญมณีจากแหล่งที่มีชื่อเสียงมักมีลักษณะเฉพาะและคุณภาพสม่ำเสมอ และแหล่งเกิดยังช่วยเพิ่มความน่าเชื่อถือและมูลค่าในตลาดอีกด้วย

อัญมณีจากแหล่งใดมีราคาสูงที่สุด?

อัญมณีที่มีราคาสูงที่สุดมักมาจากแหล่งกำเนิด ที่มีชื่อเสียงและมีปริมาณจำกัด เช่น เพชรจากแอฟริกาใต้ ทับทิมจากพม่า และไพลินจากแคชเมียร์ แหล่งเหล่านี้ให้อัญมณีที่มีสีสัน ความใส และคุณภาพโดดเด่นเป็นเอกลักษณ์ เมื่อประกอบกับความหายากและชื่อเสียงในระดับโลก จึงทำให้อัญมณีจากแหล่งดังกล่าวมีมูลค่าสูงในตลาดสากล